Η επιχείρησή σου δεν χρειάζεται να αποτύχει για να έχει ήδη χάσει κάτι κρίσιμο. Αρκεί να μεγαλώνει χωρίς να παρατηρεί τι αλλάζει στον τρόπο που σκέφτεται.
Η σκέψη σε μια επιχείρηση χρειάζεται χώρο για να αποκτήσει βάθος και χρόνο για να συνδέσει πληροφορίες, να εξετάσει εναλλακτικές και να καταλήξει σε κάτι που έχει πραγματική βαρύτητα.
Όταν η επιχείρηση μεγαλώνει, αυτός ο χώρος αρχίζει να γίνεται όλο και πιο δύσκολο να βρεθεί.
Η προσοχή μετακινείται συνεχώς. Ένα θέμα διακόπτει το προηγούμενο. Μια νέα πληροφορία εμφανίζεται πριν προλάβει να ολοκληρωθεί η επεξεργασία της προηγούμενης. Η σκέψη κινείται διαρκώς, αλλά σπάνια προλαβαίνει να σταθεί.
Οι αποφάσεις εξακολουθούν να λαμβάνονται. Η επιχείρηση εξακολουθεί να λειτουργεί. Όμως ο τρόπος με τον οποίο σχηματίζονται οι νέες αποφάσεις αρχίζει να αλλάζει.
Και αυτή η αλλαγή δεν φαίνεται αμέσως.
Η αίσθηση κίνησης – και τι κρύβεται πίσω από αυτήν
Στην πράξη, αυτή η αλλαγή φαίνεται στην καθημερινή λειτουργία.
Η μέρα ξεκινά συνήθως με μια σύσκεψη για το τι τρέχει αυτή την εβδομάδα. Λίγο αργότερα ανοίγει μια συζήτηση για ένα project που χρειάζεται κατεύθυνση. Στο μεταξύ εμφανίζονται νέα δεδομένα, ερωτήσεις από την ομάδα, ένα θέμα πελάτη που ζητά απάντηση, κάτι που πρέπει να αποφασιστεί γρήγορα για να μπορέσει να προχωρήσει η δουλειά.
Οι άνθρωποι μετακινούνται διαρκώς από θέμα σε θέμα. Η προσοχή αλλάζει κατεύθυνση πολλές φορές μέσα στην ίδια ώρα. Μια συζήτηση ξεκινά, διακόπτεται από κάτι επείγον, και λίγο αργότερα συνεχίζεται από εκεί που είχε μείνει – συχνά με διαφορετικά δεδομένα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η επιχείρηση λειτουργεί κανονικά. Τα έργα προχωρούν, οι ομάδες δουλεύουν και οι αποφάσεις λαμβάνονται. Η δραστηριότητα είναι έντονη και υπάρχει η αίσθηση ότι όλα κινούνται.
Αυτό που γίνεται πιο δύσκολο είναι να υπάρξει χρόνος όπου ένα θέμα μπορεί να μείνει αρκετά στο τραπέζι ώστε να εξεταστεί πραγματικά. Τα περισσότερα ζητήματα λύνονται μέσα στη ροή της ημέρας, ανάμεσα σε άλλες υποχρεώσεις και νέες πληροφορίες που συνεχώς προστίθενται.
Και όσο αυτή η ροή γίνεται πιο πυκνή, τόσο πιο σπάνιες γίνονται οι στιγμές όπου η σκέψη μπορεί να σταθεί λίγο περισσότερο πριν καταλήξει σε μια απόφαση.
Το πόσο πυκνό μπορεί να γίνει αυτό το περιβάλλον φαίνεται και από το πώς έχουν αρχίσει να αντιδρούν ορισμένες εταιρείες. Το 2023, η Shopify προχώρησε σε μια μαζική «εκκαθάριση» συσκέψεων στο ημερολόγιο των εργαζομένων της, καταργώντας χιλιάδες επαναλαμβανόμενα meetings και εφαρμόζοντας πολιτικές όπως τα no-meeting Wednesdays. Η εταιρεία υπολόγισε ότι μόνο αυτή η κίνηση θα απελευθέρωνε περίπου 322.000 ώρες εργασίας μέσα σε έναν χρόνο, χρόνος που μέχρι τότε καταναλωνόταν κυρίως σε συσκέψεις.
Η απόφαση αυτή δεν είχε στόχο απλώς τη μείωση των meetings. Είχε στόχο να επαναφέρει κάτι που είχε αρχίσει να γίνεται σπάνιο: τον χώρο για συγκεντρωμένη σκέψη πριν ληφθούν οι σημαντικές αποφάσεις.
Γιατί ακόμα και οι καλύτεροι δεν παίρνουν τις σωστές αποφάσεις… ενώ μπορούν
Η σκέψη έχει ένα όριο στο πόσα πράγματα μπορεί να επεξεργαστεί ταυτόχρονα.
Η επίδραση αυτής της συνεχούς μετακίνησης της προσοχής έχει μελετηθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια. Σε έρευνα της καθηγήτριας Gloria Mark από το University of California, Irvine, μελέτησε πώς εργάζονται οι άνθρωποι σε ψηφιακά περιβάλλοντα. Το εύρημα που ξεχωρίζει: όταν κάποιος διακοπεί από μια εργασία – ένα μήνυμα, μια ερώτηση, μια σύντομη συζήτηση – χρειάζεται κατά μέσο όρο 23 λεπτά για να επανέλθει πλήρως στο αρχικό επίπεδο συγκέντρωσης.
Σε ένα περιβάλλον όπου τα θέματα εναλλάσσονται συνεχώς, αυτή η διακοπή συμβαίνει δεκάδες φορές την ημέρα. Το αποτέλεσμα: ακόμα και αφοσιωμένοι, ικανοί άνθρωποι σπάνια φτάνουν στο επίπεδο σκέψης που απαιτεί μια σύνθετη απόφαση
Αντί να συνδέσει δεδομένα, να εξετάσει εναλλακτικές και να δοκιμάσει διαφορετικές ερμηνείες, αναγκάζεται να κινηθεί γρήγορα προς μια επαρκή απάντηση – αρκετή ώστε να συνεχιστεί η ροή της δουλειάς.
Με τον χρόνο, αυτό αρχίζει να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται οι αποφάσεις. Οι επιλογές εξετάζονται κυρίως μέσα στο πλαίσιο της στιγμής: τι χρειάζεται να προχωρήσει τώρα, ποιο ζήτημα πρέπει να κλείσει άμεσα, ποια πληροφορία φαίνεται πιο σημαντική εκείνη τη στιγμή.
Και έτσι αρχίζει να εμφανίζεται ένα ιδιαίτερο κόστος. Οι περισσότερες αποφάσεις δεν είναι απαραίτητα λανθασμένες. Είναι απλώς λιγότερο επεξεργασμένες απ’ όσο απαιτεί η φάση της επιχείρησης. Λαμβάνονται γρήγορα, με περιορισμένο εύρος οπτικής, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η επόμενη διακοπή βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν.
Μεμονωμένα, αυτό δεν φαίνεται να απειλεί. Όταν όμως επαναλαμβάνεται καθημερινά, αρχίζει να επηρεάζει την ικανότητα του οργανισμού να διακρίνει εγκαίρως τι έχει πραγματικά σημασία.
Η πιο υποτιμημένη ευθύνη της ηγεσίας
Σε τέτοιες φάσεις, πολλοί οργανισμοί προσπαθούν να λύσουν το πρόβλημα ζητώντας από τους ανθρώπους να γίνουν πιο αποδοτικοί. Περισσότερη πειθαρχία στον χρόνο, καλύτερη διαχείριση προτεραιοτήτων, περισσότερη προσωπική συγκέντρωση.
Όμως η καθαρή σκέψη δεν είναι κάτι που μπορεί να στηριχθεί μόνο στην ατομική προσπάθεια.
Η ποιότητα της κρίσης σε μια επιχείρηση είναι αποτέλεσμα του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις. Όταν οι συζητήσεις είναι συνεχείς, τα ζητήματα πολλά και η προσοχή διασπασμένη, η σκέψη αναγκαστικά γίνεται πιο σύντομη.
Σε αυτό το σημείο ο ρόλος της ηγεσίας αλλάζει. Δεν αφορά μόνο το ποιες αποφάσεις λαμβάνονται, αλλά και το πώς οργανώνεται το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτές λαμβάνονται.
Γιατί η καθαρότητα της κρίσης δεν είναι απλώς θέμα ικανών ανθρώπων. Είναι θέμα συνθηκών που επιτρέπουν στη σκέψη να υπάρξει.
Το ερώτημα που κάθε αναπτυσσόμενη επιχείρηση πρέπει να θέσει
Οι περισσότερες επιχειρήσεις δίνουν μεγάλη προσοχή στο πώς θα αυξήσουν την ταχύτητα, τα έργα και τη δραστηριότητά τους.
Λιγότερες εξετάζουν κάτι εξίσου σημαντικό: το περιβάλλον μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Γιατί όσο αυξάνεται η κίνηση, αυξάνεται και ο θόρυβος μέσα στον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις. Και όταν ο θόρυβος γίνεται μόνιμο μέρος της λειτουργίας, η καθαρή σκέψη αρχίζει να γίνεται όλο και πιο σπάνια.
Το ερώτημα για κάθε επιχείρηση που αναπτύσσεται είναι απλό:
Υπάρχει αρκετός χώρος για να εξεταστούν πραγματικά οι σημαντικές αποφάσεις;
Ή οι περισσότερες κρίσεις διαμορφώνονται μέσα στη ροή της ημέρας;
Και τελικά – όσο μεγαλώνει η επιχείρηση – μεγαλώνει μαζί της και η καθαρότητα της σκέψης;
Αν βλέπεις στοιχεία από αυτή την εικόνα στη δική σου επιχείρηση, πάτα εδώ για να το δούμε μαζί!